Austrijski ekonomista i zagovornik evroatlantskih integracija Ginter Fehlinger predstavio je svoju zamisao ustavne reforme Bosne i Hercegovine. Njegov model predviđa ukidanje postojeće entitetske strukture i formiranje federacije sastavljene od deset saveznih jedinica.

Fehlinger smatra da je Bosni i Hercegovini potrebna potpuno nova ustavna arhitektura koja bi, prema njegovom viđenju, bila federalna, demokratska, multietnička i usklađena sa evropskim političkim modelima.

Plan je predstavio kao mogući način izlaska iz onoga što naziva dugogodišnjom „dejtonskom paralizom“. Njegov predlog isključuje mogućnost secesije ili podele zemlje, dok se kao osnovni principi navode jednako građanstvo i regionalna demokratija.

Važno je, međutim, naglasiti da Fehlinger nije funkcioner NATO-a niti njegov predlog predstavlja zvaničnu inicijativu Alijanse, Evropske unije ili austrijske vlade. On predvodi nevladinu organizaciju pod nazivom Austrijski komitet za proširenje NATO-a, koja nema institucionalnu vezu sa NATO savezom.

Bosna i Hercegovina podeljena na deset jedinica

Prema Fehlingerovoj zamisli, sadašnji entiteti bili bi ukinuti, a Bosna i Hercegovina organizovana kao federacija deset saveznih država:

• Una–Sana, sa sedištem u Bihaću
• Krajina, sa sedištem u Banjaluci
• Posavina, sa sedištem u Brčkom i uključenim Brčko distriktom
• Drina, sa sedištem u Višegradu
• Soli, sa sedištem u Tuzli
• Centralna Bosna, sa sedištem u Zenici
• Vrhbosna, sa sedištem u Sarajevu
• Tropolje, sa sedištem u Livnu
• Zapadna Hercegovina, sa sedištem u Mostaru
• Istočna Hercegovina, sa sedištem u Trebinju

Sarajevo bi, prema ovom modelu, zadržalo status glavnog grada cele federacije.

Snažna savezna vlast u Sarajevu

Fehlingerov predlog podrazumeva formiranje snažne federalne vlade sa sedištem u Sarajevu. Centralnim institucijama bile bi poverene najvažnije državne nadležnosti.

One bi obuhvatale spoljnu politiku, odbranu, odnose sa NATO-om, pristupanje Evropskoj uniji, državljanstvo, kontrolu granica i carina, federalno pravosuđe i upravljanje infrastrukturom od značaja za celu zemlju.

Deset saveznih jedinica istovremeno bi dobilo široka ovlašćenja u oblastima obrazovanja, zdravstvene administracije, kulture, regionalnog razvoja i lokalne samouprave.

Prema Fehlingerovom objašnjenju, takav sistem ne bi predstavljao dodatno usitnjavanje Bosne i Hercegovine, već oblik regionalnog federalizma zasnovanog na teritorijalnim, a ne etničkim jedinicama.

Protivi se secesiji i podeli zemlje

Jedan od ključnih delova predloga jeste odbacivanje mogućnosti da bilo koja savezna jedinica napusti Bosnu i Hercegovinu.

Fehlinger se zalaže za jednu međunarodno priznatu državu, sa jedinstvenim državljanstvom, granicama, odbrambenim sistemom i spoljnom politikom. Regionalne jedinice imale bi autonomiju u svakodnevnim pitanjima, ali ne bi posedovale pravo na secesiju.

On smatra da bi takva reforma omogućila funkcionalnije donošenje odluka i ubrzala put zemlje prema članstvu u Evropskoj uniji i NATO-u.

Reč je o ličnoj političkoj inicijativi

Fehlinger je objavio da je svoj predlog uputio predstavnicima međunarodnih institucija, uključujući pojedina tela Evropske unije i NATO-a, sa namerom da podstakne širu raspravu. To, međutim, ne znači da su te institucije prihvatile plan niti da se on nalazi u zvaničnoj proceduri.

Reč je o njegovoj ličnoj političkoj inicijativi, koja nema status formalnog predloga EU ili NATO-a. Za sprovođenje bilo kakve promene ustavnog uređenja Bosne i Hercegovine bio bi potreban složen politički i pravni proces, uz učešće domaćih institucija i postizanje širokog dogovora.

Ko je Ginter Fehlinger?

Ginter Fehlinger je austrijski ekonomista, politički aktivista i dugogodišnji zagovornik proširenja Evropske unije i NATO-a. Ranije je obavljao funkciju generalnog sekretara Unije malih i srednjih preduzeća pri Evropskoj narodnoj partiji.

Poznat je po snažnim proatlantskim stavovima, podršci ukidanju austrijske neutralnosti i zalaganju za uključivanje zemalja Zapadnog Balkana u evroatlantske integracije.

Njegove izjave i predlozi o Balkanu, Ukrajini, Rusiji i evropskoj bezbednosti često izazivaju burne reakcije. Kritičari mu zameraju radikalne i provokativne stavove, dok njegove pristalice smatraju da otvara teme o kojima evropski zvaničnici nerado govore.

Predlog o deset saveznih država zato za sada treba posmatrati kao Fehlingerovu političku zamisao, a ne kao najavljenu ili usvojenu promenu ustavnog uređenja Bosne i Hercegovine.