Novi EU sistem na granicama: Biometrija pooštrava kontrole, ali donosi i duža čekanja
Uvođenje Entry/Exit sistema (EES) na granicama Evropske unije predstavlja značajnu promenu u načinu kontrole putnika. Prema riječima Zorana Ničena, pomoćnika glavnog šefa policije i načelnika Uprave za granicu, ovaj sistem podiže sigurnost na viši nivo, ali istovremeno donosi i određene izazove u praksi.
Šta je zapravo Entry/Exit sistem?
EES je novi digitalni sistem koji evidentira ulaske i izlaske državljana trećih zemalja u EU. Za razliku od ranijih metoda koje su se oslanjale uglavnom na provjeru pasoša, sada se prikupljaju i biometrijski podaci.
To uključuje:
- skeniranje otisaka prstiju
- fotografisanje lica
- automatsku evidenciju vremena ulaska i izlaska
Prema Ničenu, upravo ova kombinacija podataka čini zloupotrebu tuđih dokumenata praktično nemogućom.
Veća sigurnost i povezivanje baza podataka
Jedna od ključnih prednosti sistema je povezivanje s postojećim bazama podataka na nacionalnom i evropskom nivou.
Podaci se mogu upoređivati sa sistemima poput:
- AFIS (Automated Fingerprint Identification System)
- NABIS (Nacionalni biometrijski sistemi)
Ova interoperabilnost omogućava bržu identifikaciju osoba, što može biti korisno i u kriminalističkim istragama.
Gužve na granicama – šta se dešava u praksi?
Iako sistem donosi veću sigurnost, njegova primjena utiče na protok putnika.
- Jedna kontrola traje oko 60–70 sekundi po osobi
- Na cestovnim prelazima putnici često moraju izaći iz vozila
- To posebno usporava autobuse i veće grupe
Primjeri iz prakse pokazuju:
- Na Bajakovu se čekalo i do 3 sata, a pojedini putnici prijavili su čekanje i do 9 sati
- Gužve su dodatno pojačane praznicima i pojačanim putovanjima
Policija planira ublažiti situaciju:
- korištenjem mobilnih uređaja za provjeru
- dodatnim angažmanom tokom vikenda i turističke sezone
Zašto se odbijaju ulasci?
Od početka primjene sistema:
- kreirano je više od milion dosjea
- obavljeno preko tri miliona provjera
Samo u jednom danu odbijen je ulazak za 3.261 osobu.
Glavni razlog je tzv. “overstay” – prekoračenje dozvoljenog boravka u EU.
Prednost za putnike je što sada:
- mogu jasno vidjeti koliko dana im je preostalo za boravak
- izbjegavaju nesvjesno kršenje pravila
Ilegalne migracije u padu
Prema dostupnim podacima:
- prošle godine zabilježeno je oko 16.400 nezakonitih prelazaka (pad od 40%)
- ove godine do sada oko 2.135 prelazaka (pad od dodatnih 20%)
Ipak, stručnjaci upozoravaju da:
- broj može rasti s dolaskom toplijeg vremena
- migracijski pritisak zavisi od sezonskih faktora
Zaključak
Entry/Exit sistem donosi jasnu promenu – više sigurnosti, ali i sporiji protok na granicama.
Za putnike to znači:
- veću kontrolu i transparentnost
- potrebu za dodatnim strpljenjem, posebno u sezoni gužvi
Za države EU:
- precizniju evidenciju kretanja
- efikasniju borbu protiv zloupotreba i ilegalnih prelazaka
U narednom periodu ključni izazov biće balans između sigurnosti i brzine prolaska – jer sistem jeste napredan, ali njegova prava efikasnost zavisi od primjene na terenu.
