Foto: Wikimedia Commons/Berthold Werner

Manastir Svete Katarine je sagrađen na mestu ispod Sinajske gore, u Egiptu, gde se prema Starom zavetu Gospod obratio proroku Mojsiju oko 1400. godine pre Hrista, kod nesagorive kupine.

Prvi srpski psaltir, srpske porodice sa Drine koje su čuvale ovaj manastir, krsna slava, srpsko pismo – ćirilica, srpski monasi i srpski iguman, brojni darovi srpskih kraljeva… samo su deo našeg identiteta kog čuva najstariji manastir na svetu. Manastir Svete Katarine je sagrađen na mestu ispod Sinajske gore, u Egiptu, gde se prema Starom zavetu Gospod obratio proroku Mojsiju oko 1400. godine pre Hrista, kod nesagorive kupine, prenosi opanak.net. Godine 330. na ovom mestu carica Jelena, majka cara Konstantina Velikog (srpskog porekla), podigla je kapelu posvećenu Bogorodici. Uz ovu kapelu odlukom cara Justinijana I (rođen u selu pored Leskovca), (527-565) i carice Teodore, gradi se crkva, trobrodna bazilika od crvenog granita kojim obiluju sinajske planine.

MOJSIJE VIDEO OGANJ U ŽBUNU KUPINE
Mojsije je tu, na mestu sadašnjeg manastira, video plameni oganj u žbunu kupine koji gori, a ne sagoreva i čuo je glas anđela Božijeg: „Mojsije! Mojsije! Izuj obuću svoju s nogu svojih, jer je mesto gde stojiš sveta zemlja“. U okviru manastira nalazi se i bunar, gde je Mojsije prvi put video i upoznao svoju ženu. Kupinov žbun je jedinstven u svetu, piše Vidovdan. Pokušavali su ljudi da presade njegove mladice na neko drugo mesto, ali se nigde nisu primile. Delovi nesagorive kupine su slati na analize u relevantne laboratorije, gde je utvrđeno da je kupina verovatno stara koliko i Mojsije.

Manastir je okružen najvišim vrhovima granitne planine Sinajske gore (vrh Sveta Katarina 2.642 m, Mojsijev vrh 2.285 m). Crkveni objekti su, pre svega u odbrambene svrhe, opasani četvorougaonim kamenim zidinama sa četiri kule. Godine 542. car Justinijan i carica Teodora otpočeli su gradnju nove crkve i monaškog konaka. Unutrašnjost crkve ukrašena je krajem VI veka. Ime Sveta Katarina nosi od IX veka, kada su mošti ove velikomučenice, rođene u Aleksandriji 294. godine, prenete sa vrha Sinajske gore u manastir, gde i danas počivaju.

ZBIRKA RUKOPISNIH KNJIGA MEĐU NAJVEĆIMA NA SVETU
Manastir poseduje drugu najveću zbirku rukopisnih knjiga na svetu, koja broji više od 3.500 knjiga i od koje je veća jedino rukopisna zbirka koja se čuva u Vatikanu. U manastirskoj zbirci se do polovine XIX veka nalazio Sinajski kodeks, najstariji prepis Biblije, sačinjen u IV veku, koji je danas izložen u Britanskom muzeju u Londonu.

Foto: Twitter/Printscreen

I MUHAMED ŠTITIO MANASTIR
U manastiru se čuva i sporazum o izuzeću, dokument sa otiskom Muhamedove ruke, koji su, prema predanju, monasi manastira dobili lično od Muhameda 625. godine, kada su, da bi sačuvali manastir od muslimanske najezde, otišli u Medinu i zatražili pomoć od muslimanskog proroka. Muhamed je napisao dokument u kome zahteva da se manastir zaštiti i zapečatio ga otiskom svoje ruke. Ali, bojeći se da to neće biti dovoljno da zaštite manastir kada ga je u XI veku fatimidski kalif opkolio sa trupama, monasi su kalifu poslali pregršt blaga iz bogate manastirske riznice, a preko noći, za svaki slučaj, srušili su trpezariju i sazidali džamiju sa minaretom koji se vidi preko zidina izvan manastira.

JEDINSTVEN PO TOME ŠTO IMA I DŽAMIJU
Naravno, kalif nije razrušio manastir, a minaret i danas postoji, pa je ovaj manastir jedinstveno mesto u čijoj unutrašnjosti se nalazi i muslimanska bogomolja. Manastirske riznice čuvaju i najstarije enkaustične ikone koje su se izrađivale do VII veka, a sačuvane sinajske potiču iz vremena kada je nastao i mozaik u oltaru. U VI veku izrađena je Ikona Hrista Pantokratora, najstarija sačuvana ikona Hristova, na kojoj su slikovito prikazane dve prirode Gospoda Isusa Hrista – božanska i ljudska. Sačuvane su i ikone, rađene u istoj tehnici Svetog Petra, Bogorodice sa anđelima i svetih ratnika…

U manastirsku riznicu grčki sveštenici dozvoljavaju da uđu samo pravoslavci. Za manastir Svete Katarine na Sinaju vezan je i deo srpske istorije. Poznato je da je car Justinijan još u VI veku doveo desetak porodica sa prostora današnje reke Drine i naselio ih uz sam manastir sa ciljem da čuvaju manastir. Za deo današnjih Beduina koji naseljavaju okolinu manastira se smatra da su potomci starih Srba sa područja današnje Srbije. Zanimljivo je i to da su oni jedina zajednica pored Srba u svetu koji imaju i slave porodične slave. Sveti Sava na svom drugom putovanju po svetim mestima, boravio je na Sinaju 1234. godine. Tu je proveo čitav Časni post, moleći se za svoj srpski rod i čitav hrišćanski narod.

Foto: Wikipedia

DIMITRIJEVI ZAPISI
Manastiru su sveti kraljevi Dragutin i Milutin darovali brojne poklone koji se čuvaju u manastirskom muzeju i biblioteci. U manastiru se nalazi prvi srpski psaltir. Srpski – Sinajski psaltir ili Dimitrijevi zapisi je starosrpski (srpska redakcija staroslovenskog jezika) crkveni rukopis iz XI. veka. Predstavlja najstariji sačuvani Psaltir na staroslovenskom jeziku. Pronađen je u manastiru Svete Katarine na Sinaju po kome i nosi naziv i gde se još uvek čuva, još se naziva i Dimitrijevim zapisom po autoru, za sada najstarijem srpskom književniku Dimitriju Sinaitu.  Pisan je na glagoljici i do sada je pronađeno 209 listova pergamenta.

Najveći deo Psaltira (177 listova) je otkriven 1850. godine od strane ruskog arhimandrita Porfirija Uspenskog, a ostala 32 lista otkrivena su 1968. godine.  Interesantni su i sinajski (srpski) papirusi pronađeni u manastiru Svete Katarine, pisani srpskim pismom – ćirilicom. Smatra se da su kao pokloni srpskih velikaša, mnogi najstariji srpski rukopisi dospeli u manastir Svete Katarine, gde se i danas nalaze. Prisne veze između Srbije i manastira su postojale i u vreme cara Dušana. Krajem XVI veka monah Joanikije srpski je postao iguman manastira, i to u vreme kada je u manastiru bilo više srpskih monaha. U manastiru pevaju „po glasovima“ koji su tipični za srpsko narodno pevanje, a osam vrsta glasova (melodijske formule izuzetno drevne) se koristi i u srpskom crkvenom pojanju.

GLAVA I LEVA RUKA SVETITELJKE
U XI veku delovi moštiju Svete Katarine razneti su po hrišćanskom svetu, a u samom manastiru čuvaju se i glava i leva ruka svetiteljke. Pravoslavci imaju tu privilegiju da se poklone i celivaju ruku Svete Katarine, a nakon toga monah svakome daruje prsten na kome piše „Agia Katarina”. Manastir je inače u posedu Grčke pravoslavne crkve. Sveta Katarina rođena je 294. godine kao Doroteja u Aleksandriji u mnogobožačkoj porodici, gde je stekla široko obrazovanje. Ova svetiteljka je početkom četvrtog veka, u vreme hrišćanskih progona, hrabro svedočila veru hrišćansku, a kako je dobro poznavala filozofiju, istoriju i paganske običaje zadala je velike muke svojim progoniteljima zbog čega su je svirepo mučili.

U jednoj viziji, Sveta Katarina je primila prsten od samog Gospoda Isusa Hrista, u znak obručenja njemu. Taj prsten do danas stoji na njenoj ruci. Postradala je za veru u vreme cara Maksimina, a po predanju su njeno telo anđeli preneli na vrh Sinaja. U IX veku jedan od sinajskih monaha usnio je mesto na kome se nalazi sveto telo mučenostradalne Katarine na kome su ga kasnije pronašli i sagradili kapelu posvećenu svetiteljki, a svete mošti preneli u manastir gde se i danas čuvaju. Od tada manastir postaje poznat pod imenom Svete Katarine. Srpska pravoslavna crkva sećanje na Svetu Katarinu obeležava 7. decembra. Manastir se nalazi u podnožju Sinajske gore. Sin je jevrejski naziv za Boga mudrosti i uopšte naziv za ovu planinu u Egiptu – Sinaj je jevrejskog porekla.

(Izvor: Telegraf)

Lajkujte, podelite ili pošaljite tekst Vašim prijateljima!