Foto: Pixabay

Francuska po ko zna koji put zabija nož u leđa Srbiji – ovih dana je zaprijetila svim zemljama koje razmišljaju o povlačenju priznanja tzv. Kosova. Lani je u Komitetu UNESKO-a upravo Francuska bila najglasnija u zahtjevu da se svi srpski manastiri, sva srpska kulturna i druga zaostavština na Kosovu i Metohiji – proglasi za albansko nasleđe!

Pa pođimo još koju godinu unazad – sjetimo se koliko je prljavih poteza prema Srbima napravio ministar spoljnih poslova Franncuske, Bernar Kušner, prvi šef Misije UN na Kosovu. Manje je poznato da je on bio i idejni tvorac filma „U kavezu”, u kojem su Srbi prikazani kao zločinci koji vade organe Albancima i prodaju ih na Zapadu. Film je potpisao anonimni francuski reditelj Jan Gozlan, a finansirali su ga kosovski Albanci.

No, pretprošle godine, povodom terorističkog napada u Parizu, u srpskim medijima i na društvenim mrežema, puno se govorilo o vjekovnim prijateljskim odnosima Francuske i Srbije, te često citirao natpis sa Spomenika zahvalnosti Francuskoj na Kalemegdanu: „Volimo Francusku kao što je i ona voljela nas!“ Koliko je Francuska zaista voljela Srbiju – odgovor ćemo pokušati da damo kroz istorijske činjenice.

Prvi odnosi Francuske i Srbije uspostaljeni su još u srednjem vijeku. Naime, kralj Uroš Prvi Nemanjić oženio se francuskom princezom Jelenom Anžujskom oko 1250. godine, a jedno od sjećanja na taj brak danas je i Dolina jorgovana u dolini Ibra. Srbi su mnogo voljeli kraljicu Jelenu i upamtili je kao veliku zadužbinarku i dobrotvorku.

Najstariji sačuvani dokument koji svjedoči o odnosu Srbije i Francuske je pismo Karađorđa upućeno Napoleonu u vrijeme borbi za oslobođenje od turske vlasti. Sačuvana je priča po kojoj je francuski vladar upravo vođu Prvog srpskog ustanka smatrao najvećim vojskovođom tog vremena, a o “maloj, ali hrabroj državi na Balkanu” pohvalno su govorili i onovremeni književnici Viktor Igo i Lamartin.

U moderno doba, Srbija i Francuska uspostavljaju zvanične diplomatske odnose nakon Berlinskog kongresa, 1. januara 1879. godine. Od sredine 19. vijeka, Francuska postaje ključna destinacija učenih Srba koji tamo odlaze na školovanje. A Francuska blagonaklono gleda na mladu državu, od koje očekuje da slijedi njenu putanju u razvoju demokratije i ekonomije. Važna je 1908. godina aneksione krize, kada Francuzi nude intenzivnu saradnju, ulazi njihov kapital.

Tokom Prvog svetskog rata, savezništvo nije bilo proizvod potpisanog ugovora, već spleta okolnosti, odnosa velikih sila, lančane reakcije… Ali, zabluda je da je Francuska u rat ušla zbog Srbije. Učinila je to zbog Rusije. Francuska pomoć je stizala i bila zalog, ali i opterećenje budućeg prijateljstva. Jer, posle 1918. godine, htjeli su da naplate svaki uloženi franak.

Uoči samog rata, Francuzi su prodali Srbiji svoje topove, ali bez municije. Ona je došla naknadno, i to neodgovarajuća. Išla je na doradu u Kragujevac, izgubilo se mnogo vremena u odbrani zemlje i Srbi su to plaćali životima. Nakon prolaska kroz pakao albanskih planina, srpska vojska i dio civila, u katastrofalno teškom stanju, mjesecima su 1915. godine čekali da im pomognu saveznici, prije svih Francuska i Engleska. Pašić i regent Aleksandar su pisali pisma, molili, bez uspjeha. Uzaludne su bile i prijetnje ruskog cara Nikolaja Drugog Romanova koji je uputio ultimatum Francuskoj i Englesko : „Ako ne pomognete Srbima, Rusija će napustiti Savez i potpisati separatni mir sa Njemačkom“. U međuvremenu, na albanskoj obali umrlo je više od 40.000 Srba.Francuzi i Britanci nijesu htjeli da pošalju lađe i evakuišu Srbe iz Drača i Skadra. Učinili su to Italijani, o čemu smo već pisali nedavno u tekstu „Najveća laž srpske istorije“.

Komandant združenih snaga Solunskog fronta, general Franše d’Epere donosi 1918. godine odluku da bitka započne probojem oporavljenih srpskih snaga. Francuski general šalje srpske divizije u ralje neprijatelju bez zaštite bočnih djelova. Srbi su jurišali i ginuli, dok su „saveznici”, na čelu sa francuskom komandom, čekali ishod partije u kojoj ništa nijesu rizikovali. Srbi su uspjeli, ali uz još jednu strašnu cijenu.

Nakon rata, Vlada Francuske ispostavila je Vladi Srbije račun za svu vojnu i drugu pomoć. Do posljednje čarape. Kao da su bili neprijatelji, a ne saveznici. Srbija je podigla kredit da bi platila „dug” Francuskoj. O ulozi francuske masonerije u stvaranju Jugoslavije 1918. godine, pisali smo detaljno u posebnom tekstu. Iako su možda njihove namjere bile i i dobre, za Srbiju i Srbe je to bila najveća greška u istoriji, koja ih je skupo koštala narednih sto godina.

Odnosi Francuske i Srbije posle Velikog rata mogli bi se nazvati prijateljskim. Otvorena su predstavništva i kulturni centri srpsko-francuskog prijateljstva u Parizu i Beogradu, trgovalo se i putovalo, a veliki broj srpskih intelektualaca i dalje je na školovanje odlazio upravo u Pariz. Beograd je dobio Orden Legije časti, čime je postao prvi grad u svijetu koji je nosilac najvećeg francuskog priznanja. Njega je srpskoj prestonici lično dodijelio general d’ Epere na svečanosti na Terazijama 30. januara 1921.

Tokom posjete Francuskoj, 9. oktobra 1934. u Marselju je ubijen kralj Aleksandar Karađorđević, a tada je smrtno ranjen i francuski ministar inostranih poslova Luj Bartua. A onda je došao Drugi svjetski rat… Srbija i Francuska i tada su bile na istoj strani, ali bez neke konkretnije saradnje, da bi se nakon 1945. godine sve promijenilo! Dio problema predstavljala je nacionalizacija imovine francuskih kompanija nakon stvaranja SFRJ,kao i suđenje Dragoljubu Mihailoviću kome su se protivile Sjedinjene Američke Države i naročito Francuska. Diplomatski odnosi nikada nisu prekinuti, ali jesu zahladnjeli.

Druga tačka razdora u jugoslovensko-francuskim odnosima je bio Alžirski rat za nezavisnost. Jugoslavija je bila prva država koja je priznala nezavisnost ove važne francuske kolonije. Ipak, nakon te krize, odnosi su se postepeno normalizovali, a francuski predsjednik Fransoa Miteran je čak proglašen počasnim građaninom Beograda 1983. godine. I tako dolazimo do događaja iz poslednjih decenija 20. vijeka. Francuska je aktivno učestvovala u ratnim zbivanjima tokom raspada SFRJ, kao članica NATO pakta bila je jedna od država koje su bombardovale Jugoslaviju 1999. godine. Prethodno je, 1992. godine, zajedno sa mnogim zapadnim zemljama, uvela sankcije SR Jugoslaviji, dok je 1995. godine učestvovala, u okviru NATO koalicije, u bombardovanju Republike Srpske.

Početkom devedesetih godina 20. vijeka, francuski mediji i intelektualci na čelu sa Bernarom Levijem, čak gore i strašnije od njemačkih i američkih, širili su mržnju prema Srbiji i Srbima. Francuski avioni su 1999. razarali srpske gradove, mostove, industriju, ubijali Srbe, a nedugo nakon toga Francuska je među prvima priznala nezavisnost Kosova. Francuz Kušner bio je prvi međunarodni upravnik i pokrovitelj takvog Kosova, a njegov mandat obilježila je nezapamćena mržnja prema srpskom narodu.

A o „velikom prijateljstvu“, osim sjećanja, svjedoče izgleda još samo spomenici – u Beogradu i Parizu. Meštrovićev Spomenik zahvalnosti Francuskoj na Kalemegdanu podignut u sjećanje na stradanje francuske vojske u Prvom svjetskom ratu. Postavljen simbolično 11. novembra 1930, na dan potpisivanja primirja u Prvom svetskom ratu. Šest godina kasnije, Pariz se odužio Beogradu. U 16. kvartu podugnuti su spomenici kralju Petru i kralju Aleksandru Karađorđeviću. Ali, ni tada inicijative nijesu bile državne, već su ih pokrenula društva francusko-srpskog prijateljstva.

PROF. DR MILA ALEČKOVIĆ: Jedan je De Gol!

Prof. dr Mila Alečković, ćerka poznate pjesnikinje Mire Alečković, koja već dugo živi u Francuskoj, rekla je za „Sedmicu“: -De Gol, koga je moja majka imala prilike da upozna i od njega dobije odlikovanje, verovatno je poslednji zapdnoevropski državnik koji je o Srbima rekao nešto uzvišeno. Na pitanje – ko treba da predvodi antifašističku povorku ispred Trijumfalne kapije, on je odgovorio: „I za Prvi i za Drugi svjetski rat, zna se, Srbi, i to oni u opancima!“ Posle Fransoa Miterana, Francuska za političare i ambasadore ima obične tehnokrate koji su sve manje obrazovani i koji nemaju emocije prema Srbiji.

(Izvor: Sedmica.me)

Lajkujte, podelite ili pošaljite tekst Vašim prijateljima!